Заря
  • Рус Тат
  • Ял көннәрендә Алексеевск районында “Кыңгырау чыңы” фестивале булып узды

    Ял көннәрендә Алексеевск җирендә унбишенче тапкыр үзләренең чыңнары белән бөтен дөньяга, ата-бабаларыбызның традицияләре исән, җиребез талантларга һәм баһадирларга бай әле, дип хәбәр итү өчен Россия һәм якын чит илләрдән иң яхшы чаң кагучылар җыелды.

    Быел фестиваль кыңгырау-чаң җыены формасында узды, анда илнең төрле почмакларыннан, шулай ук Белоруссия һәм Казахстаннан 60 лап чаң кагучы килде. Шимбә көнне, 27 майда, кыңгырау чыңы осталары Россия кыңгырау сәнгате ассоциациясе президенты Александр Ярешко белән бергә фәнни-гамәли конференциядә чаң кагу традицияләрен саклап калу проблемаларын тикшерделәр.
    Аның йомгаклары буенча резолюция кабул ителде, анда төрле мәктәп вәкилләре чиркәүләрдә механик кыңгырау чыңын файдалануга карата фикерләрен белдерделәр: "Чаң кагучыдан баш тартып, меңьеллык традицияләрне санга сукмау, чаңнарны алмаштыру, материаллары намуссыз рәвештә башка чыганаклардан күчереп алынган китап басмаларында спекуляция ясау очраклары аеруча зур борчылу тудыра.
    Теләсә нинди иң камил механизм да Аллаһы Тәгаләне данга күмә алмый, моны чиркәүләрдә җырчыларны яздырылган язмалар һәм яздырылган язмаларны трансляцияләү генә алмаштыра алмаган кебек, талантлы кеше генә эшли ала. Кыңгырау чыңы - "авыр металл" чыңы түгел".
    Кыңгырау чыңы - Аллаһы Тәгаләнең чакыруы, кешеләргә мөрәҗәгать иткән догасы ул". Шулай ук Алексеевск благочениесе рухание, протоиерей Павел Чурашов, катнашучылар һәм тамашачылар алдында чыгыш ясап, фестивальнең ничек тууы турында искә төшерде: Саракташ монастырена хаҗ сәяхәте кылганда Павел атакайны кыңгырауларның яңгырашы таң калдыра.
    Ул чакта төзелеп килүче чиркәүдә чаңнар булмый әле, һәм ул чаң манарасы ясау турындагы үтенеч белән ул чактагы хакимият башлыгы Алексей Демидовка мөрәҗәгать итә. Алексей Иванович бу идеяне хуплый, һәм 2002 ел башында Каменск- Уральскидан чаңнар кайтартыла.
    Тәҗрибәле оста Владимир Петровский җитәкчелегендә чаң манарасы куела, ул шушы 15 ел эчендә кыңгырау чыңы сәнгате үзәкләренең берсенә әйләнә. Ә фестиваль бу елларда Алексеевск чаң кагучыларының (аларны берничә ай эчендә Владимир Марьянович өйрәтә) гади генә концертыннан район кешеләре генә түгел, ә республика кешеләре дә түземсезлек белән көтеп ала торган Бөтенроссия күләмендәге фестивальгә, ә Алексеевск кыңгырау чыңын үстерү үзәкләренең берсенә әйләнде, чөнки конференциядән соң өч күчерелмәле чаң манарасында һәм чиркәү манарасында төрле кыңгырау мәктәпләре вәкилләренең мастер-класслары булып узды.
    Ә инде якшәмбедә, көннең салкынча булуына да карамастан, Чиркәү мәйданы берничә мең тамашачы белән тулды, алар чаңнарның төрле тавышларга күчеп яңгырауларын тыңларга, дини һәм халык музыкасының 250 гә якын авторын һәм башкаручысын, төрле жанрдагы фольклор һәм бию коллективларын күрергә җыелды.
    Фестивальне ачуда Татарстан Республикасы Премьер-министры урынбасары Вәсил Шәйхразиев Татарстан Президенты Рөстәм Миңнеханов исеменнән алексеевскилыларны, катнашучыларны һәм кунакларны бәйрәм белән котлады һәм, правослау һәм Ислам күзлегеннән чыгып караганда, бу фестивальләр нәкъ менә рухилыклары белән охшаш, дип билгеләп үтте.
    Без ата-бабаларыбызның гореф-гадәтләре һәм мәдәниятләре нигезендә, православие нигезендә үзебез тәрбияләнәбез, балаларыбызны һәм оныкларыбызны тәрбиялибез, Россиябезнең бөеклеген буыннан-буынга тапшырып киләбез икән, монда безнең көчебез, бердәмлегебез бар. Әле күптән түгел ул барлыкка гына килде, ә еллар узу белән Халыкара күләмдәге фестивальгә әйләнде.
    Мин "Алексеевск чаң тавышлары"на озын гомер, анда катнашучылар һәм тамашачылар санының елдан-ел күбәя баруын телим, диде. Фестивальнең мирасы буларак, гаиләләребездә, өйләребездә, Татарстаныбызда, Россиябездә һәрвакыт тынычлык, өлкәннәргә хөрмәт булсын һәм шул мисалда яшь буынны тәрбиялик.
    Чистай һәм Түбән Кама епискобы Пармен да кунакларны сәламләде:
    - Бүген күңел сөенә. Безгә биредә булу, фикерләр һәм хисләр бердәмлегендә без ала торган халәтнең ниндилеген, өебезгә нәрсә белән кайтачагыбызны аңлау һәм күргәннәребез турында кемгә сөйләвебез мөһим. Бүген Алексеевск, Татарстан, Россия шушы кыңгырау чыңы белән Гайсә пәйгамбәрнең тынычлыкка, мәхәббәткә чакыруын күрсәтә.
    Борынгылар әйтүенчә, күптән инде кылычларны кыннарына салырга һәм сугышларны тәмамларга вакыт. Үземнән өстәп шуны әйтәм: гыйбадәт кылырга, эшләргә, иҗат итәргә, мәчетләрне һәм чиркәүләрне торгызырга, яратырга, өлкәннәргә һәм хәерчеләргә булышырга, гаилә корырга, балалар үстерергә, аларга тарихны истә тотарга һәм беркайчан да онытмаска кирәк.
    Моннан соң сәхнәгә чаң кагучылар дружинасы чыкты, аны фестиваль "сугышы"на почетлы кунак Александр Ярешко һәм "Лучше всех" телешоуында катнашканнан соң танылган дөньядагы иң кечкенә Иван Шуваров алып чыкты. Атаклы чаң кагучылар Сергей Мальцев (Ростов на Дону), Юрий Павлов (Самара), Владимир Дегтяров (Ярославль), Богдан Березкин (Минск), Павел Лялин (Мәскәү) һәм Ксения Плеханова (Алексеевск) чаң кагучылар сәнгате ассоциациясе президенты җитәкчелегендә тамашачыларны барлык чаң манараларыннан бер үк вакытта чаң кагу белән сөендерделәр.
    Быел гала-концертны оештыручылар тамашачыларга төрле елларда яңгыраган финал җырларыннан тезмә тәкъдим иттеләр. Өстәвенә моның өчен әлегә кадәрге фестивальләрдә катнашучыларны чакырдылар. Алексеевск чаң кагучылар гимны фестивальнең даими катнашучылары Станислав Бартеньев һәм Анна Сизова, шулай ук Екатерина Белова башкаруында яңгырады.
    Шуның белән бер үк вакытта стадионда ату һәм шартлау тавышлары ишетелде, аларны "Казаклар бистәсе"н тарихи реконструкцияләргә яратучылар оештырды. "Алексеевск" станицасы атаманы Юрий Егоров хәбәр иткәнчә, бу проект инде өченче ел рәттән "Алексеевск чаң тавышлары" кыңгырау чыңы фестивале кысаларында тормышка ашырыла.
    Быел "Казаклар бистәсе" программасында 1918-1922 еллардагы гражданнар сугышы чорының Зур Кызыльяр (Алексеевск муниципаль районының Кыр Шунталысы авылы җирлеге) авылы вакыйгаларына багышланган сугышчан эпизодлары күрсәтелде. Аны Димитроградтан "3 нче Дон казаклары батареясе", "Полк разведкасы", "Азов кызыл флотчысы", Самара шәһәреннән 147 нче Самара полкы, Ульяновскидан "Автобат" һәм "Боевая единичка" хәрби-тарихи клублары вәкилләре, шулай ук Россия һәм чит илләр казак-сугышчылары берлеге каршындагы "Святыч" балалар хәрәкәтендә катнашучылар җанландырды.
    Икенче өлештә Бөек Ватан сугышы чорының хәрби эпизоды уйналды, анда Витебск янындагы 1944 ел вакыйгалары күрсәтелде. Сәхнәләштерелгән күренештә Казаннан "Цитадель" һәм "Витязь" хәрби-тарихи клублары, Алексеевскидан "Йолдыз" һәм Чистайдан "Выстрел" эзләү отряды вәкилләре катнашты.
    Сугышлар арасындагы тәнәфестә фестиваль кунаклары Яр Чаллыдан килгән Кама аръягы казаклар хоры башкаруында бик күп сугыш һәм казак җырларын ишеттеләр. Шулай ук "Боровецк хуторы" һәм "Черемшан станицасы" казаклар җәмгыяте вәкилләре тамашачылар арасында кылыч белән флангларны каплау буенча мастер-класслар үткәрделәр, ә "Себер казагы. Казан" фольклор төркеме милли уеннар оештырды.
    Биредә станицаның йолдызларына әйләнгән нәни казак Иван Шуваров белән апасы Катя активлык күрсәттеләр. Әтиләре Алексейның сүзләре буенча, аларның гаиләсенә фестиваль бик ошаган:
    -Без бирегә икенче тапкыр килдек. Былтыр тамашачы гына идек. Ә быел балалар чыгыш та ясадылар, рәхәтләнеп ял да иттеләр, туйганчы җырладылар һәм биеделәр. Улымны танулары күңелгә рәхәтлек бирә, ләкин икенче яктан, аңа нибары 5 кенә яшь, һәм ул шундый данга күмелде.
    Ярый, ул кечкенә әле, авырлыкны аңлап бетерми. Кешеләрнең аның янына килеп сораштыруларыннан, бергә рәсемгә төшәргә үтенүләреннән арый ул. Ә фестиваль үзе бик уңай хисләр калдырды. Бертуган казаклар да, руханилар да, осталар ярминкәсе дә монда. Мин бүген чытык йөзле бер генә кешене дә күрмәдем.
    Бу, чыннан да, фестивальнең күңелле булуы турында сөйли. Без кичә килдек, мондый хәлдә беренче тапкыр булуыбыз. Кыңгырау чыңы тавышына йокыга китәбез һәм уянабыз, чөнки төнге 11 гә кадәр репетицияләр барды, иртәдән үк тә кыңгыраулар чыңлады. Әйтеп бетергесез рухи хисләр кичерәбез һәм Алексеевск җиренең безне якташлары дип санавына сөенәбез.
    Безнең бөтен туганыбыз Шураннан. Бу моннан ерак түгел, шуңа күрә без биредә, зур Чулман елгасы буенда барыбыз да якташлар. Киләсе елга бөтен туганнарыбыз белән килергә ниятлибез, без егерме кеше.
    Ни кызганыч, чик буенда Украинадан киләчәк чаң кагучы Ирина Звягольская белән катлаулылыклар килеп чыккан, шуңа күрә ул фестивальгә килә алмаган һәм моңа бик кәефе төшкән. Газета аша ул барлык алексеевскилыларга сәлам әйтә, ә чаң кагучыларга даими төстә камилләшүләрен тели:
    - Барлык чаң кагучыларга нык сәламәтлек, чаң кагу осталыгында уңышлар юлдаш булсын, һәрчак югарылыкта булыгыз, өйрәнегез һәм үсегез, иренмәгез һәм иң яхшыга омтылыгыз! Диканька авылыннан зурдан-зур сәлам!
    Кыңгырау чыңы бәйрәме исә кичке концерт белән тәмамланды, анда фестивальдә катнашучылар тамашачыларга туңарга ирек бирмәделәр. Артистлар аларны үзләренең дәртле һәм күңелле номерлары белән җылыттылар. "Живая вода" гөсләчеләр ансамбле, Станислав Бартеньев, Анна Сизова һәм башка башкаручыларның чыгышлары аларны биергә һәм җырларга мәҗбүр итте.
    Фестиваль бәйрәм салюты белән тәмамланды, ул беркемне дә битараф калдырмады.

    Иң мөһим һәм кызыклы язмаларны Татмедиа Telegram-каналында укыгыз


    Нравится
    Поделиться:
    Реклама
    Комментарии (0)
    Осталось символов: